تفاوت فریم بر ثانیه (FPS) و نرخ تازه سازی (هرتزHZ) چیست؟ کدام برای گیمینگ مهمتر است؟【راهنمای کامل وساده】
تفاوت فریم بر ثانیه (FPS) و نرخ تازه سازی (هرتزHZ) چیست؟(پاسخ سریع)
اصلیترین تفاوت در منبع تولید است: FPS (فریم بر ثانیه) به سرعت تولید تصویر توسط کارت گرافیک شما اشاره دارد، اما نرخ تازه سازی یا همان هرتز (Hz) نشاندهنده سرعت نمایش آن تصاویر توسط مانیتور است.
- اگر FPS بالاتر از هرتز باشد: با مشکل شکستگی تصویر (Screen Tearing) مواجه میشوید.
- اگر هرتز بالاتر از FPS باشد: پتانسیل مانیتور شما هدر میرود و تصویر روانیِ لازم را ندارد. نتیجه: برای گیمینگ حرفهای، این دو عدد باید با هم هماهنگ باشند.
بسیاری از گیمرها تصور میکنند فریم بر ثانیه (FPS) و نرخ تازه سازی یک مفهوم هستند؛ اما این دو، دو ضلع اصلی تجربه روان در بازیها محسوب میشوند.
اگر قبلاً دیدهای با وجود FPS یا فریم بر ثانیه بالا هنوز تصویر تکهتکه، ناپایدار یا دچار لگ است، این مقاله دقیقاً برای تو نوشته شده است.
در این راهنمای جامع، تفاوت فریم بر ثانیه (FPS) و هرتز را به زبان ساده، کاربردی و کاملاً گیمینگمحور توضیح میدهیم تا دقیقاً بدانی کدام عامل برای سیستم تو مهمتر است.
🎮 فریم بر ثانیه (FPS) چیست و چرا برای اجرای بازی اهمیت دارد؟
FPS مخفف عبارت Frames Per Second و معادل فارسی آن فریم بر ثانیه است؛ یعنی کارت گرافیک شما در هر ثانیه چند تصویر کامل تولید میکند.
تاثیر فریم بر ثانیه روی تجربه بازی
فریم بر ثانیه (FPS) مستقیماً روی روانی و پاسخدهی بازی تأثیر میگذاره. هرچه FPS بالاتر باشه، تصاویر نرمتر و واکنشها سریعتر میشن:
- زیر ۳۰ FPS: تصویر لگدار و پرشدار؛ کنترل سخت و تجربه آزاردهنده (مثل بازی با اسلایدشو!)
- حدود ۶۰ FPS: استاندارد ایدهآل برای اکثر بازیها؛ حرکات روان، بدون پرش و لذتبخش
- بالای ۱۲۰ FPS: واکنش فوقالعاده سریع و کاهش چشمگیر Input Lag؛ ضروری برای بازیهای رقابتی مثل شوترها (Valorant، CS2)
نکته کلیدی:
FPS بالاتر همیشه بهتره، اما فقط تا جایی که نرخ نوسازی مانیتور (Hz) بتونه همه فریمها رو نمایش بده. در غیر این صورت، فریمهای اضافی هدر میرن یا باعث پارگی تصویر (Screen Tearing) میشن.
🖥️ هرتز (Hz) مانیتور چیست؟ نرخ نوسازی دقیقاً چه کاری میکند؟
نرخ نوسازی تصویر یا Refresh Rate با واحد هرتز (Hz) اندازهگیری میشود و نشان میدهد مانیتور شما در هر ثانیه چند بار تصویر را بهروزرسانی میکند. هرتز یک ویژگی کاملاً سختافزاری مانیتور است و مستقیماً بر روانی نمایش حرکات تأثیر میگذارد.
مثال:
مانیتور 60Hz: حداکثر نمایش 60 فریم در ثانیه
مانیتور 144Hz: نمایش 144 فریم در ثانیه
مانیتور 240Hz: مناسب گیمینگ حرفهای و رقابتی
حتی اگر کارت گرافیک بتواند 300 فریم بر ثانیه (300 FPS) تولید کند، یک مانیتور 60 هرتز بیش از 60 فریم واقعی را نمایش نخواهد داد.
آیا میدونی از کجا باید بدونی مانیتور چند هرتز هست؟
برای پاسخ به این سوال میتوانید مقاله" از کجا بفهمیم مانیتور چند هرتز هست؟" را بخوانید.
⚔️ تفاوت FPS (فریم بر ثانیه) و هرتز؛ نبرد نرمافزار و سختافزار
ویژگی | فریم بر ثانیه (FPS) | هرتز (Hz) |
تولیدکننده | کارت گرافیک (GPU) | مانیتور |
ماهیت | خروجی پردازش نرمافزاری | توان نمایش فیزیکی |
قابلیت تغییر | با تنظیمات گرافیکی بازی | تقریباً ثابت |
تاثیر اصلی | روانی بازی و Input Lag | وضوح حرکت و کاهش تاری |
نکته:
👉 فریم بر ثانیه (FPS) نشاندهنده قدرت پردازش سیستم است، در حالی که هرتز ظرفیت نمایش مانیتور را مشخص میکند.
❌ چرا فریم بر ثانیه بالا روی مانیتور 60Hz بیفایده است؟
بسیاری از گیمرها این سؤال را میپرسند که اگر کارت گرافیک بتواند 120 یا حتی 200 فریم بر ثانیه (FPS) تولید کند، چرا روی مانیتور 60 هرتز تفاوت چشمگیری دیده نمیشود؟
پاسخ این سؤال در تفاوت بین فریمهای تولیدشده و فریمهای قابل نمایش نهفته است.
تفاوت FPS تولیدشده با FPS قابل مشاهده
- FPS تولیدشده (Rendered FPS): تعداد فریمهایی که کارت گرافیک در هر ثانیه پردازش میکند
- FPS قابل مشاهده (Displayed FPS): تعداد فریمهایی که مانیتور واقعاً میتواند نمایش دهد
در یک مانیتور 60Hz، حداکثر 60 فریم در ثانیه نمایش داده میشود؛ حتی اگر کارت گرافیک شما 120 یا 144 فریم بر ثانیه تولید کند.
یعنی عملاً نیمی از فریمها هرگز دیده نمیشوند.
مثال واقعی و ساده
فرض کن:
- کارت گرافیک: 120 FPS (120 فریم بر ثانیه)
- مانیتور: 60Hz
نتیجه:
- فقط 60 فریم نمایش داده میشود
- 60 فریم اضافی حذف یا جایگزین میشوند
- تصویر نهایی تفاوت محسوسی با 60 FPS واقعی ندارد
پس چرا بعضی گیمرها میگویند فریم بر ثانیه FPS بالاتر باز هم حس بهتری دارد؟
این سؤال کاملاً منطقی است. حتی روی مانیتور 60 هرتز هم FPS بالاتر میتواند کمی Input Lag را کاهش دهد، چون:
- فریمها سریعتر به صف ارسال تصویر میرسند
- واکنش موس و کیبورد کمی سریعتر ثبت میشود
اما این بهبود:
- محدود و جزئی است
- جایگزین مانیتور با نرخ نوسازی بالاتر نمیشود
مشکل اصلی: Screen Tearing یا شکستگی تصویر
وقتی FPS کارت گرافیک بالاتر از هرتز مانیتور باشد:
- مانیتور همزمان بخشهایی از چند فریم مختلف را نمایش میدهد
- تصویر بهصورت خطدار یا نصفنصف دیده میشود
به این پدیده Screen Tearing (پارگی یا شکستگی تصویر) گفته میشود که یکی از شایعترین مشکلات گیمرها روی مانیتورهای 60Hz است.
جمعبندی این بخش
- FPS بالاتر از هرتز مانیتور، تصویر را روانتر نمیکند
- بخش زیادی از فریمها هدر میروند
- احتمال Screen Tearing افزایش پیدا میکند
- تنها مزیت آن، کاهش جزئی Input Lag است
📌 نتیجه نهایی:
اگر مانیتور شما 60Hz است، تمرکز روی FPS پایدار نزدیک به 60 فریم بر ثانیه بسیار منطقیتر از رسیدن به اعداد بالای 120 FPS خواهد بود.
برای تجربه واقعی روانتر، ارتقای مانیتور به 144Hz یا بالاتر تأثیر بسیار بیشتری دارد.
🛠️ راهحل هماهنگی فریم بر ثانیه (FPS) و هرتز
🔹 V-Sync
- قفل کردن FPS یا فریم بر ثانیه روی هرتز مانیتور
- مشکل: افزایش Input Lag
🔹 G-Sync و FreeSync
- هماهنگسازی لحظهای فریم بر ثانیه کارت گرافیک با نرخ نوسازی مانیتور
- بهترین راهحل برای حذف لگ و شکستگی تصویر
اگر گیمر حرفهای هستی، مانیتور دارای Adaptive Sync یک ضرورت محسوب میشود.
🏆 برای گیمینگ کدام مهمتر است؟ فریم بر ثانیه یا نرخ تازه سازی Hz؟
پاسخ درست این است: بستگی به نوع بازی و هدف شما از گیمینگ دارد.
FPS قدرت سیستم را نشان میدهد و هرتز ظرفیت مانیتور را؛ اگر یکی از این دو ضعیف باشد، تجربه بازی کامل نخواهد بود.
🎯 بازیهای شوتر و رقابتی (CS2، Warzone، Valorant)
در بازیهای رقابتی، اولویت با نرخ تازهسازی مانیتور است؛ چون:
هرتز بالاتر، حرکات روانتر و تأخیر کمتر را فراهم میکند
اما فقط زمانی مؤثر است که FPS حداقل برابر با هرتز مانیتور باشد
✔ پیشنهاد عملی:
مانیتور 144Hz یا 240Hz
فریم بر ثانیه (FPS) برابر یا کمی بیشتر از هرتز مانیتور
🎬 بازیهای داستانی و گرافیکی
در این سبک بازیها، پایداری تصویر مهمتر از عدد FPS بالا است:
نوسان فریم بیشتر از FPS پایین آزاردهنده است
کیفیت گرافیکی و ثبات اجرا اولویت دارند
✔ پیشنهاد عملی:
60 فریم بر ثانیه پایدار
مانیتور 60 یا 75 هرتز کاملاً کافی
📌 جمعبندی تصمیممحور _ برای گیمینگ فریم بر ثانیه مانیتور مهم هست و یا نرخ تازه سازی؟
اگر رقابتی بازی میکنی → اول مانیتور با Hz بالاتر، بعد FPS کافی
اگر داستانی بازی میکنی → اول FPS پایدار، هرتز معمولی هم جواب میدهد
✅ جمعبندی نهایی
- فریم بر ثانیه (FPS): قدرت سیستم در تولید تصویر
- هرتز (Hz): توان مانیتور در نمایش آن تصاویر
- ناهماهنگی بین این دو باعث افت تجربه گیمینگ میشود
📌 برای بهترین نتیجه، همیشه بین فریم بر ثانیه کارت گرافیک و هرتز مانیتور تعادل برقرار کن.
❓ سوالات متداول
بله، فریم بر ثانیه بالاتر از هرتز مانیتور میتواند تا حدی Input Lag را کاهش دهد و پاسخدهی کنترلها را بهتر کند؛ اما از نظر بصری تفاوت محسوسی ایجاد نمیکند و در بسیاری از مواقع باعث Screen Tearing (شکستگی تصویر) میشود.
خیر، هرتز مانیتور یک محدودیت سختافزاری است و به پنل نمایشگر وابسته است. مانیتورهای 60 هرتز را نمیتوان بهصورت واقعی به 144Hz تبدیل کرد؛ تنها برخی مدلها قابلیت اورکلاک جزئی دارند که معمولاً به 70 یا 75 هرتز محدود میشود.
برای مانیتور 60Hz، بهترین تجربه گیمینگ زمانی حاصل میشود که FPS پایدار نزدیک به 60 فریم بر ثانیه باشد. این کار از نوسان تصویر، لگ و شکستگی تصویر جلوگیری میکند و فشار اضافی به کارت گرافیک وارد نمیشود.